Różne oblicza zweigelta na VieVinum

Majowa podróż do Wiednia na znakomity festiwal VieVinum była nie tylko okazją do spróbowania win od setek znakomitych austriackich producentów, ale też możliwością wzięcia udziału w serii degustacji tematycznych. Jedną z nich było seminarium „Zweigelt – Austria’s masterpiece of versality & diversity”, które z niesamowitą energią i świetną dynamiką poprowadził Stefan Neumann MS.


Kilka słów o samej historii zweigelta

Choć obecnie jest to jedna z dwóch (obok blaufränkischa) flagowych czerwonych odmian Austrii, to jej historia jest relatywnie krótka. Została ona bowiem wyhodowana w Klosterneuburgu w 1922 roku przez Fritza Zweigelta jako krzyżówka st. laurenta i właśnie blaufränkischa – początkowo odmiana została nazwana rotburgerem, a dopiero później zmienioną ją na zweigelta aby uhonorować jej twórcę. Nie można przy tej okazji nie wspomnieć, że co jakiś czas na nowo odżywa dyskusja nad ponowną korektą nazwy, bowiem Fritz Zweigelt był zadeklarowanym i wcale się z tym nie kryjącym (nawet po 1945 roku) nazistą.

Początkowo odmiana nie cieszyła się jakąś wielką popularnością, co zmieniło się dopiero w latach 70-tych ubiegłego wieku. Wtedy w ciągu zaledwie 7 lat (1971-1978) areał upraw podskoczył niemal trzykrotnie – z 770 ha prawie 2300 ha. Obecnie zaś zweigelt jest najpopularniejszą czerwoną odmianą Austrii i odpowiada za 42% upraw.

Zweigelta znajdziemy głównie we wschodniej, najcieplejszej części kraju, w Burgenlandzie (zwłaszcza wokół Jeziora Nezyderskiego), ale też w Carnuntum. Postępujące ocieplenie klimatu sprawie, że odmiana zyskuje na popularności również w tych chłodniejszych miejscach, jak Kamptal, Kremstal czy Weinviertel.

Zweigelt – cechy charakterystyczne

Zweigelt to odmiana o wyraźnie owocowym charakterze, z typowymi nutami dojrzałych ciemnych owoców (głównie wiśni). Zwykle nie są to wina ani nadmiernie kwaskowe, ani zbyt mocno taniczne. Taka charakterystyka sprawia, że są to pozycje dość łatwe w odbiorze i nieskomplikowane, ale przy odpowiedniej redukcji zbiorów zweigelt potrafi też dać całkiem finezyjne wina.

Zwykle zweigelty dojrzewają jedynie w stalowych zbiornikach, względnie dużych beczkach. Na szczęście powoli do lamusa odchodzi bardzo beczkowy styl, w którym lubowali się niektórzy producenci, wywarzając wina w których owocowy charakter wina był przykryty przez nuty waniliowe. Obecnie najlepsze austriackie zweigelty to pozycje soczyste, lekko ekstrahowane i świeże.

Carnuntum i Neusidlersee

Degustacja była poświęcona właśnie tym dwóch regionom winiarskim.

Carnuntum położone jest za wschód od Wiednia, w kierunku granicy ze Słowacją. Winiarsko należy do Dolnej Austrii, ale klimatycznie jest to miejsce bliższe regionom Burgenlandu, dociera tutaj bowiem dużo ciepłego powietrza znad Węgier, jest słonecznie i dość sucho. W Carnuntum teren jest delikatnie pofałdowany, a wiele winnic jest wieczorami schładzanych czy to przez nieodległy Dunaj, czy lasy, które otaczają niektóre parcele.

Neusidlersee to region winiarski położony na wschód od samego Jeziora Nezyderskiego. Jest tutaj jeszcze cieplej niż w Carnuntum, a także bardziej płasko, stepowo. Bardzo płytkie Jezioro Nezyderskie i wiele malutkich oczek wodnych stanowią naturalne rezerwuary ciepła, co jest szczególnie istotne wiosną (ochrona przed przymrozkami) i jesienią (przedłużenie okresu wegetacyjnego).

Spróbowane wina

Hannes Reeh Reehbellion Zweigelt NV (w Polsce wina producenta znajdziecie w ofercie Winez)

Zaczęliśmy od ciekawostki, a więc lekko musującego zweigelta w stylu powiedzmy włoskich lambrusco. Obok akcentów dojrzałych wiśni i malin mamy tutaj również nieco nut dymnych. Całość soczysta, świeża, z delikatnymi garbnikami w posmaku, które dodatkowo ożywiają to wino. Proste, ale smaczne. Dobre- (86/100).

Hannes Reeh Zweigelt Neusiedlersee 2021

To już spokojne wino od tego samego producenta, który posiada 120 ha winnic, a zweigelt odpowiada za ok. 60% produkcji. W aromacie znajdziemy ładny, wiśniowy owoc, który również na podniebieniu odgrywa dominującą rolę. Całość jest miękka, ale z dobrą kwasowością i soczystym posmakiem. Dobre (87/100).

Salz Seewinkelhof Zweigelt Neusiedlersee 2019 (w Polsce wina producenta znajdziecie w ofercie City Wine)

To kolejny ze sporych producentów (100 ha), zlokalizowany nieopodal wschodniego brzegu Jeziora Nezyderskiego. W porównaniu do poprzednika owoc wydaje się tutaj bardziej przejrzały, lekko podsuszany, oczywiście o dalej wiśniowym odcieniu. Jednak dzięki wyższej odczuwalnej kwasowości wino nie traci energii i świeżości. Dobre+ (88/100).

Artisan Wines Zweigelt Neusiedlersee 2017 (w Polsce wina producenta znajdziecie w ofercie Kondrat Wina Wybrane)

Franz Schneider, który odpowiada za projekt Artisan Wine gospodaruje na zaledwie 7 ha, a prawie połowa produkcji to właśnie zweigelty. Pięć lat na karku tego wina sprawia, że obok typowych nut wiśniowych znajdziemy tu również nuty leśne, ziołowe, pestkowe i ziemiste. Ładnie poukładane, i co najważniejsze wciąż z dobrą energią. Bardzo dobre (90/100).

Lukas Markowitsch Rubin Carnuntum Zweigelt 2020

Przenosimy się do Carnuntum i od razu widać, jak na innym terroir zmienia się styl zwiegeltów. Owoc jest mocniejszy i bardziej zniuanuowny, bo obok kompotu z wiśni mamy też śliwki. Na podniebieniu z wyraźnie zaznaczoną kwasowością, żywsze i bardziej świeże od kuzynów znad Jeziora Nezyderskiego. Lekkie, soczyste, z przyjemnym, przyprawowym posmakiem. Bardzo dobre+ (91/100).

Franz & Christine Netzl Rubin Carnuntum Zweigelt 2020 (w Polsce wina producenta znajdziecie w ofercie Wino i kieliszki)

Drugi Rubin pochodził od jednego z najlepszych tamtejszych producentów, a więc rodziny Netzl. Po fermentacji wino dojrzewa przez 8 miesięcy w używanych beczkach. Jest świeżutkie, z chrupkim żurawinowym owocem, a także nutami leśnymi, ściółkowymi. Kwasowość jest całkiem wysoka, a całość chrupka, z długim, żywym finiszem. Znakomite- (92/100).

Robert Payr Rubin Carnuntum Zweigelt 2020

Mamy tutaj kolejnego znanego producenta z Carnuntum i jeszcze inne wcielenie zweigelta. Owoc jest na drugim planie, a pierwsze skrzypce grają akcenty ziemiste i dymne. Dopiero na podniebieniu pojawiają się wiśnie, jeżyny i śliwki. Chyba najbardziej poważne ze wszystkich trzech Rubinów. Bardzo dobre+ (91/100).

Artner Ried Steinäcker Zweigelt 1ÖTW 2019

Najlepsi producenci z Carnuntum dołączyli niedawno do stowarzyszenia Österreichischen Traditionsweingüter (ÖTW), stąd znajdziemy też już tutaj wina z pojedynczych winnic sklasyfikowanych jako Erste Lagen ÖTW (1ÖTW). Winnica Steinäcker położona jest w miejscowości Hoflein, na płaskim terenie i żwirowym podłożu będącym pozostałością osadów naniesionych tu przez Dunaj. Wino ma przepiękną owocowość, bardzo wyrafinowaną, subtelną i elegancką. Obok kwaskowej, świeżej żurawiny znajdziemy tutaj jeżyny, wiśnie, czereśnie ale też maliny. Wypolerowane, ze świetną kwasowością, wyraźnymi taninami, wszystko tutaj ładnie się zazębia i zgadza ze sobą. Znakomite (93/100).

Gerhard Markowitsch Ried Kirchweingarten Zweigelt 1ÖTW 2019

Gerhard Markowitsch to kolejna z gwiazd regionu. Winnica Kirchweingarten (jak wskazuje zresztą nazwa) leży obok kościóła we wspomnianym już miasteczku Hoflein i znajdziemy tutaj gliniastą glebę. Uderzenie owocu jest mocniejsze i również jego tonacja jest bardziej nasycona, wiśniowo-śliwkowa. W ustach całkiem skoncentrowane, owocowość jest dobrze wtopiona w strukturę wina, której nie brak również żywych, solidnych garbników. Znakomite- (92/100).

Philipp Grassl Ried Schüttenberg Zweigelt 1ÖTW 2019

Ta winnica bierze swoją nazwę od najwyższego ze Wzgórz Arbesthaler, wysokiego na niemal 300 metrów Schüttenbergu, wokół którego zlokalizowanych jest sporo najlepszych parceli w Carnuntum. Znajdziemy na niej ponownie żwirowe podłoże naniesione tu przez Dunaj. Owoc jest dojrzały, idący nawet w tony podsuszane, ze sporym udziałem ziół (zwłaszcza ziela angielskiego). Również na podniebieniu bardzo pieprzne i przyprawowo-ziołowe, a owocowość operuje raczej na dalszym planie. Świetnie by pasowało do grillowanej wołowiny. Znakomite- (92/100).

Klein Zweigelt Neusiedlersee Reserve 2017 (w Polsce wina producenta znajdziecie w ofercie Wino i kieliszki)

Ostatni set degustacyjny był poświęcony winom klasy Reserve znad Jeziora Nezyderskiego. Zgodnie z zasadami dojrzewają one w beczkach, minimalny alkohol to 13%, a do sprzedaży mogą trafić dopiero wiosną drugiego roku po zbiorach. To było nasze pierwsze spotkanie producentką, ale wino Jacqueline Klein pokazało, że warto na nią zwrócić uwagę. Na razie co prawda ekspresja beczki jest odrobinę zbyt wyraźna, ale za waniliowo-dymną zasłoną mamy też sporo soczystego śliwkowo-wiśniowego owocu, trochę nut ziemistych i leśnych. Wyraźnie mocniej zbudowane i bardziej nasycone od kolegów z Carnuntum, choć dalej na tyle kwaskowe, by nie poddawać się tej dębowej otoczce. Bardzo dobre+ (91/100)

Goldenits Zweigelt ’65’ Neusiedlersee Reserve 2015 (próbowane z butelki magnum)

To wino powstaje jedynie w najlepszych rocznikach, a jego nazwa nawiązuje do starego adresu pod jakim zlokalizowana była winiarnia rodziny Goldenits. Owoc jest ponownie lekko podsuszany, obok niego znajdziemy też pieczone mięso i sos sojowy. Widać już sporą ewolucję, ale całość jest też przyjemnie poukładana, zwłaszcza kwasowość i wyczuwalne garbniki tworzą udaną parę. Znakomite- (92/100)

Gebrüder Nittnaus Ried Luckenwald Neusiedlersee Reserve 2012

Nigdy nie traktowaliśmy zweigelta jako odmiany do dłuższego leżakowania, ale to wino każe nam zweryfikować to podejście. Parcela Luckenwald to niewielka winnica w miasteczku Gols, gdzie znajdziemy czarnoziem przemieszany ze żwirem. Mimo 10-letniego wieku, ten zweigelt jest w dalej świetnej formie, imponuje zwłaszcza owoc, gdzie obok likierowych wiśni mamy też żurawinę i lukrecję. W ustach bardziej posunięte w czasie, bo już raczej sojowe i grzybowe, ale ma jeszcze kilka iskierek soczystej kwasowości. Świetna jakość i ułożenie. Znakomite (93/100)


Jeśli do tej pory traktowaliśmy zweigelta nieco z przymróżeniem oka – jako świetne wino codzienne, ale niekoniecznie predestynowane do większych celów – to musimy zmienić zdanie. W dobrych rękach i na odpowiednim terroir odmiana może pokazać naprawdę ciekawe, różnorodne oblicze. Zwłaszcza winiarze z Carnuntum zdają się mieć do zweigelta dobrą rękę.